Nieuwspoortrapportage 2017 'Zorgneurose' door Carin Gaemers

Zorgneurose Carin Gaemers
Gepubliceerd op: 8 december 2017

Rapporteur is verbijsterd over de politieke werkelijkheid

Caren Gaemers, de avond ervoor door Opzij verkozen tot invloedrijkste vrouw van Nederland, wond er geen doekjes om tijdens de presentatie van haar boekje Zorgneurose in Nieuwspoort. ‘Journalisten, prik toch eens door de politieke wolligheid heen. En als je dat niet durft, dan ben je een lafaard.’

In haar boekje maakt ze een scherpe analyse waarom er maar niets gebeurt in de ouderenzorg. ‘Bestuurders weten niet wat er in de uitvoering gebeurt. Belangenbehartigers geven niet door wat er speelt in de instellingen; ze kijken vooral naar Den Haag. Iedereen doet zijn best, maar dat is dus niet genoeg.’

De historica verwijt de journalistiek te veel te kijken naar de actualiteit en voorbij te gaan aan het verleden. Daarom worden patronen niet herkend en wordt niet gecontroleerd of besluiten ook daadwerkelijk worden uitgevoerd. ‘Laat je niet leiden door tijdgebrek. Herstel de parlementaire onderzoeksjournalistiek in ere.’

Gaemers is verbijsterd over de politieke werkelijkheid. Tijdens individuele gesprekken merkte ze dat de leden van de Kamercommissie grotendeels op één lijn zaten.  Mooi, dan kunnen er spijkers met koppen worden geslagen, dacht ze. Ze wist niet wat haar overkwam toen de leden van de commissie tijdens een vergadering fel op elkaar inhakten. Ze maakte zich grote zorgen: verbeteringen zijn verder uit zicht dan ooit. Ze werd gerustgesteld door ambtenaren, staatssecretaris en journalisten. Het was een heftig debat, maar niet ongewoon. Zo gaat dat bij politici. Die moeten zich profileren.

Te sterk uitvergroot

‘We zitten in een systeemcrisis’, constateerde gespreksleider Eva Kuit aan het begin van de paneldiscussie. AD Hoofdredacteur Hans Nijhuis herkende de analyse wel.  Het was zijn krant die Hugo Borst als columnist alle ruimte gaf om te schrijven over de ouderenzorg. ‘Ik ben best trots dat het gelukt is.’

Parlementair journalist Max van Weezel zag als essentiële systeemfout het gigantische verschil tussen beleid en uitvoering. Niet alleen in de zorg, maar ook in de journalistiek: ‘‘Er zitten heel veel journalisten op beleid terwijl er maar weinig journalisten zich bezighouden met de controle: wat gebeurt er met de besluiten. De parlementaire pers komt er niet aan toe. Het interesseert de journalisten ook niet zo.’

Nijenhuis bracht de systeemcrisis dichtbij: Het systeem zijn wijzelf. We gaan schuldigen zoeken als er iets mis gaat. Hugo Borst was het volledig met hem eens. ‘Dingen worden te sterk uitvergroot. Neem het plascontract. Dat ging uiteindelijk over een formaliteit in één instelling. Zowel journalisten als politici winnen bij dat uitvergroten, maar bij het publiek zorgt dat juist voor wantrouwen.’

Nijenhuis probeert zijn redactie te wijzen op de gevaren van uitvergroting; we doen ons best.’ Het leverde een felle reactie van Gaemers op: ‘Tragisch. Hé, kom op, iedereen doet zijn best. Maar er verandert niets.’

Mag een journalist iets niet weten?

Vervolgens kwam stelling 1 aan bod: mag je als journalist of politicus zeggen dat je iets niet weet? Het panel wist er niet zo goed raad mee: ‘Ik twijfel zelf heel vaak, maar als stand-up bij de NOS of RTL dan kun je niet zeggen dat je geen antwoord hebt op een vraag uit de studio. Dan ben je de volgende dag ontslagen’, aldus Van Weezel.

Vervolgens kwam uit de zaal het voorstel om parlementair journalisten verplicht vijf jaar op een andere redactie te zetten, voor ze naar Den Haag moeten. Nijenhuis zag hier wel wat in, en scherpte het direct aan: Je wordt pas journalist als je eerst vijf jaar gewoon werk hebt verricht. Journalisten kennen de wereld niet echt. Ook al denken ze het tegendeel. Als journalist blijf je toeschouwer.’ Voor politici is het ook niet makkelijk: ‘Ze hebben een politieke partij achter zich. Die vinden dat hun politici moeten scoren. Ze moeten zoveel mogelijk in de media. Dat doe je niet door iets niet te weten.’

Er is helemaal niks veranderd

De discussie kreeg een andere wending door Loek Coubo van de Zorgverzekeraars. Hij vond dat er te snel naar geld werd gekeken. We moeten bij het begin beginnen: wat voor zorg hebben mensen nodig en dan pas kijken naar de hoeveelheid geld die daarvoor nodig is.’

Dat schoot bij Gaemers in het verkeerde keelgat: ‘Daar word ik niet blij van. Dat duurt allemaal veel te lang. Ik kan over twee weken dood zijn of over vijf jaar en al die tijd krijg ik slechte zorg.’

Daarop onderbrak een emotionele Hugo Borst de discussie: ‘Sorry, er is de afgelopen anderhalf jaar helemaal niks veranderd. De instelling van mijn moeder is nog steeds even slecht. Die 2.1 miljard euro is nog niet gearriveerd. Ik vind het onbegrijpelijk. Mensen verschuilen zich achter een tekort aan personeel. Dat zou niet te krijgen zijn.

Ik zeg: neem ongeschoold personeel aan. Die kunnen de ogen en de oren van de groep zijn, en ze kunnen prima een praatje maken en een kopje koffie schenken. We moeten hier meer vertrouwen in hebben. Ik roep de minister op om de nood te lenigen door ongediplomeerden aan te stellen.’

Gaemers wees naar de journalisten: ‘Ga nou eens uitzoeken hoe dat zit met het personeelstekort. Er zijn zoveel 24-uur contracten. Daar kun je als 19-jarige niets mee. Dat is geen baan, dat is een bijbaan. Wie wil er dan de ouderenzorg in? Zorg voor ordentelijke contracten.’  Stelling twee over de menselijke maat vond gretig gehoor bij Borst. Hij pleitte voor kleine instellingen in de wijk, waar zorg, crèches, studenten en winkels een plek hebben, zonder al te veel regels.

Aan het eind van de discussie overhandigde Gaemers het eerste exemplaar aan Hugo Borst, met wie ze samen het manifest Scherp op ouderenzorg schreef. ‘We hebben anderhalf jaar heel hard gewerkt, maar ook heel veel gelachen.’

Stellingen:

  1. Voor bewindslieden, Kamerleden en politieke commentatoren geldt het als een brevet van onvermogen wanneer zij zeggen iets niet te weten
  2. Het is in de ogen van Kamerleden en parlementair journalisten niet professioneel om intuïtie en de menselijke maat een rol te laten spelen als het gaat om beleid en berichtgeving.

Achtergrond

Elk jaar vraagt Nieuwspoort iemand van buiten de Haagse kaasstolp te rapporteren over zijn of haar bevindingen van het Binnenhof. Met het rapporteurschap wil Nieuwspoort een bijdrage leveren aan het debat over de verhouding journalistiek, politiek en lobby, ofwel het politiek publicitaire complex. Voorheen was rapporteurschap onderdeel van de Kees Lunshoflezing, voor het eerst zijn beide evenementen losgekoppeld, om meer recht te doen aan de rapporteur.

Gaemers is de tiende Nieuwspoortrapporteur; onder meer Joris Luijendijk en het Nationaal Toneel gingen haar voor.

Het manifest Scherp op ouderenzorg dat zij samen met journalist Hugo Borst opstelde, was aanleiding Gaemers te vragen als Nieuwspoortrapporteur. Het manifest deed in de media veel stof opwaaien, was gespreksonderwerp tijdens de verkiezingen en de kabinetsformatie en was een van de oorzaken dat er voor de ouderenzorg meer geld kwam.

Carin Gaemers werd op 6 december 2017 door het opinieblad OPZIJ uitgeroepen tot de meest invloedrijke vrouw van Nederland in 2017.

Eerder dit jaar ontvingen Carin Gaemers en Hugo Borst de Machiavelliprijs.

Wilt u de volledige versie van de Nieuwspoortrapportage 2017 'Zorgneurose' door Carin Gaemers lezen? Dan kunt u hieronder het bestand downloaden.

Nieuwspoortrapportage 2017 'Zorgneurose'

Gerelateerde pagina's

Deze pagina delen: