Expositie Een Google-avant-la-lettre: Knipseldienst Matla

29 nov. - 21 dec. 2018 15:00
Matla expositie KC papier archief
Datum: 29 nov. - 21 dec. 2018 15:00

Veel poorters kunnen het zich nog nauwelijks voorstellen: dat nieuws niet altijd en overal beschikbaar is. Vóór de komst van digitale databases was papieren documentatie onmisbaar bij journalistieke nieuwsgaring. Knipseldiensten voorzagen lang in die behoefte. Zoals het Haagsch Persbureau Matla, een pakhuis vol krantenknipsels, enveloppen, en ladekasten aan de Haagse Riouwstraat in de statige Archipelbuurt. Deze expositie, samengesteld door de Kunstcommissie van Nieuwspoort en journalist Pelle Matla (geen familie), geeft een beeld van informatie opslaan, zoeken én vinden in een tijd dat Google nog niet bestond.

De Haagse journalist Jean-Hubert Matla (1902-1968) richt in 1927 het Haagsch Persbureau op. Hij wil zich meten met gevestigde namen als Vaz Dias, Belinfante, Reuters en Havas. Matla probeert een plek te bemachtigen in een journalistieke markt waar de concurrentie hevig is. Door de oprichting van het ANP in 1934 ziet Matla zich gedwongen zijn persbureau te sluiten. Voortaan verkoopt hij documentatie aan journalisten. Hij legt een enorme verzameling krantenknipsels aan over gebeurtenissen, onderwerpen en personen. Medewerkers knippen op Matla’s aanwijzingen krantenartikelen uit en archiveren alles op alfabet in houten ladekasten. Als een levensecht Wikipedia.

Dat Matla, en zijn opvolgers de ‘Dames Matla’ Gerda Huberts en Wil Kortekaas, er toch in slaagden in de journalistieke spotlights te komen, was grotendeels te danken aan de Matla-agenda: een maandelijkse bundel stencils met aanstaande jubilea, waaruit veel redacties onderwerpen voor verhalen putten. Ook het Matla-archief van miljoenen krantenknipsels bleek een nuttige bron voor journalistieke research.

Matla’s knipseldienst wordt een begrip. Vanaf 1955 staat alle informatie bijeengepakt in een statig pand aan de Haagse Riouwstraat 138. Wie informatie zoekt kan er terecht, men krijgt een envelopje met knipsels mee of gegevens worden gestuurd via de post. Na overlijden in 1968 van Jean Hubert Matla erven Gerda Huberts en Wil Kortekaas zijn knipseldienst. ‘De Dames Matla’ leiden het archief nog bijna 30 jaar. Hoegenaamd niks verandert aan hun werkwijze. Zelfs een faxapparaat komt er niet in. Laat staan een computer.

Ondertussen raakt steeds meer informatie digitaal beschikbaar. Als internet begin jaren 90 gemeengoed wordt, sluit de knipseldienst in 1995. De knipsels blijken nog van waarde als krantenuitgever Sijthoff ze koopt en ze later onderdeel worden van Wegener Informatie Centrum in Rijswijk. De hele ‘Matla’ digitaliseren wordt zelfs een optie als Media Info Groep in Almere het archief in 2011 overneemt.

Dat blijkt een brug te ver. In 2014 verdwijnen de knipsels in de archiefvernietiging. Enkele bakjes en agenda’s worden nog bewaard in het Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis in Amsterdam.

Deze pagina delen:

Verwante pagina's